BM Güvenlik Konseyi, Bahreyn’in talebiyle Ortadoğu’daki deniz güvenliğine yönelik tehditleri görüşmek üzere cuma günü toplandı. Körfez ülkeleri Hürmüz Boğazı ve Babülmendep’teki saldırılardan İran’ı ve Husileri sorumlu tutarken, İran istikrarsızlığın ABD ve İsrail’in askerî operasyonlarından kaynaklandığını savundu.

BM Basın Bürosu’nun toplantı özetine göre BM Genel Sekreter Yardımcısı Halid Hiari, Genel Sekreter’in Hürmüz Boğazı ve Babülmendep çevresindeki gerilimin bölge istikrarı ve dünya ekonomisi için “ağır riskler” taşıdığı uyarısını aktardı. Hiari, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre 11 Kasım itibarıyla Hürmüz Boğazı ve çevresindeki deniz alanında 134 olay yaşandığını ve 25 denizcinin hayatını kaybettiğini söyledi. Ticari gemilere yönelik olayların ekim ayında şubattan bu yana en yüksek aylık seviyeye çıktığını belirten Hiari, ABD ile İran’ı barışçıl bir çözüme ulaşmaya çağırdı.

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, 28 Şubat’tan bu yana İran’ın KİK ülkelerindeki havalimanı, liman, enerji tesisi, su arıtma tesisi ve yerleşim alanlarına 7 binden fazla füze ve insansız hava aracıyla saldırdığını öne sürdü. KİK adına konuşan Bahreyn temsilcisi ise Hürmüz’de yaklaşık 1.600 geminin seferinin aksadığını, 23 binden fazla denizcinin mahsur kaldığını söyledi ve “Sivillerin güvenliği bir pazarlık kozu olamaz” dedi.

ABD temsilcisi, İran’ın Konsey’i “görmezden geldiğini” ve füze, insansız hava aracı ve Hürmüz’deki mayınlarla enerji ve gıda güvenliğini tehdit ettiğini ileri sürdü. İran temsilcisi ise 2817 sayılı kararı “siyasi amaçlı” olarak niteledi; 13 Haziran 2025 ve 28 Şubat 2026’da başlayan ABD ve İsrail operasyonlarında aralarında 254 çocuğun da bulunduğu 5 bin İranlının öldüğünü söyledi. Tahran, topraklarının ve hava sahasının saldırılar için kullanılmasına izin veren Körfez ülkelerinin de sorumlu olduğunu savunarak tazminat talep etti.

Arka plan

BM Haberler’in aktardığına göre savaş 28 Şubat’ta başladı. Konsey mart ayında İran’ın saldırılarını kınayan 2817 sayılı kararı kabul etmiş, Çin ile Rusya çekimser kalmıştı. Pakistan arabuluculuğuyla haziranda varılan 60 günlük ABD-İran ateşkesi ağustosta barış anlaşması olmadan sona erdi. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) verilerine göre Hürmüz’den geçişler savaş öncesinin yaklaşık yüzde 65 altında. Konsey kısa süre önce Husilerin İHA ve füze üretimini durdurmasını isteyen kararı oybirliğiyle kabul etmişti. Bahreyn ise son günlerde İran’ın ülkedeki bir ABD radarını vurduğu iddiasıyla gündeme geldi.

Neden önemli?

Toplantı, Konsey’deki derin bölünmeyi bir kez daha gösterdi: Körfez ülkeleri ve ABD İran’ın hesap vermesini isterken, Tahran sorumluluğu saldırıyı başlatan taraflara ve onlara üs sağlayan ülkelere yüklüyor. Hürmüz’deki aksama dünya petrol ve gıda piyasalarını doğrudan etkilediği için, deniz güvenliği konusunda ortak bir zemin bulunamaması bölgenin ötesinde de sonuç doğuruyor.

Kaynak: BM Basın Bürosu, BM Haberler · Görsel: Jdforrester, CC BY 4.0