İddia Bu haberdeki bilgiler olayın taraflarından birinin yayın organına (Mehr (İran), Middle East Monitor, Middle East Monitor (BM brifingi)) dayanıyor; bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

İran, Hürmüz Boğazı’nda kendi belirlediği yasak bölgelerde seyreden petrol tankerlerinin deniz mayınlarına çarparak alev aldığını açıkladı. Açıklamalar önce Devrim Muhafızları’ndan, ardından İran ordusunun deniz kuvvetlerinden geldi; tankerlerin adı, bayrağı ve hasarın boyutu belirtilmedi, olaylar bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

İran’ın Mehr haber ajansının aktardığına göre Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Halkla İlişkiler Birimi cumartesi sabahı yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın güneyinde iki petrol tankerinde patlama meydana geldiğini ve gemilerin alev aldığını duyurdu. Açıklamaya göre tankerler radar ve konum belirleme sistemlerini kapatarak boğazdan izinsiz bir güzergâhla geçmeye çalışırken mayına çarptı. Devrim Muhafızları, “süper tanker” sınıfındaki gemilerden birindeki alevlerin boğazın güney kıyılarını gece boyunca aydınlattığını da öne sürdü.

Gün içinde bu kez İran ordusunun deniz kuvvetleri bir açıklama yaptı. Mehr’e göre ordu, Hürmüz Boğazı’nın doğusundaki yasak bölgede seyreden bir başka petrol tankerinin de mayına çarparak alev aldığını bildirdi ve boğazın doğusunun tamamen kendi denetim ve gözetiminde olduğunu savundu. Middle East Monitor’ün Tasnim ajansına dayandırdığı habere göre deniz kuvvetleri, “takip sistemlerini kapatıp yasak bölgelerde yasa dışı faaliyet yürüten tankerlerin akıbetinin yangın ve patlama olduğunu” ileri sürdü.

Devrim Muhafızları gemi sahiplerini ve denizcilik şirketlerini de uyararak, boğazdan geçişin kendi trafik kontrol merkeziyle eşgüdüm sağlanmadan ve İran’ın koyduğu kurallara uyulmadan yapılmasının benzer sonuçlar doğuracağını bildirdi. Açıklamalarda tankerlerin hangi ülkeye ait olduğu, mürettebatta can kaybı ya da yaralı olup olmadığı yer almadı. Olaylara ilişkin bağımsız bir doğrulama bulunmuyor.

Arka plan

İran ordusu perşembe günü de boğazın doğusunda iki petrol tankerinin mayına çarptığını açıklamıştı. Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı saldırılardan bu yana defalarca aksadı. Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan bu dar su yolu, Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz ihracatının ana geçidi.

BM Güvenlik Konseyi cuma günü Bahreyn’in talebiyle bölgedeki deniz güvenliğini görüşmüştü. Toplantıda BM Ortadoğu, Asya ve Pasifik’ten sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Halid Hiyari, Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) 11 Kasım itibarıyla Hürmüz Boğazı ve daha geniş Ortadoğu deniz sahasında 134 doğrulanmış olay kaydettiğini, 25 denizcinin hayatını kaybettiğini söylemişti. Hiyari’ye göre ekim ayı, şubattan bu yana ticari gemilere yönelik olayların en çok yaşandığı ay oldu.

Neden önemli?

Hürmüz Boğazı’ndaki her yeni olay petrol fiyatlarını, navlun ve sigorta maliyetlerini doğrudan etkiliyor. İran’ın açıklamaları, boğazdan geçişi kendi kurallarına ve trafik kontrol merkezine bağlama çabasını sürdürdüğünü gösteriyor. Olayların bağımsız olarak doğrulanamaması ve gemilerin kimliğinin açıklanmaması ise boğazda gerçekte ne yaşandığına dair belirsizliği artırıyor; BM, deniz geçitlerinin baskı aracı olarak kullanılmaması gerektiği uyarısını yineliyor.

Kaynak: Mehr (İran), Mehr (İran), Middle East Monitor, Middle East Monitor (BM brifingi) · Görsel: NASA Johnson Space Center, Public domain