İsrail gazetesi Haaretz, İsrail ordusunun Suriye’nin güneyinde, güvenlik hareketliliğinin sınırlı olduğu bir bölgede büyük bir güç bulundurduğunu ve buradaki varlığını gerekçelendirmek için önleyici operasyonlar düzenlediğini yazdı. Pazar günü yayımlanan haber, bölgede görev yapmış asker ve komutanların anlatımlarına dayanıyor.

Middle East Monitor’ın aktardığına göre Haaretz, Suriye’nin eski Devlet Başkanı Beşşar Esad yönetiminin devrilmesinden ve İsrail’in askerî konuşlanmasını işgal altındaki Golan Tepeleri’nin ötesine genişletmesinden yaklaşık iki yıl sonra, Güney Suriye’nin Başbakan Binyamin Netanyahu’nun güvenlik ve diplomasi anlayışının bir yansıması hâline geldiğini belirtti. Gazeteye göre bu anlayış, uzun vadeli açık bir strateji ya da askerî üstünlüğü kalıcı bir diplomatik çözüme dönüştürme çabası olmaksızın, toprak denetimini başlı başına bir kazanım sayıyor.

Habere göre İsrail’in siyasi yönetimi, tampon bölge ve yakınındaki Suriye köyleri dahil ek mevzilerin elde tutulmasını ülkenin kuzeyindeki yerleşimleri korumanın bir yolu olarak görüyor. Ancak Güney Suriye’de görev yapmış muvazzaf askerlerin, yedeklerin ve komutanların anlatımları farklı bir tablo çiziyor.

Gazete, bazı personelin, görece az güvenlik olayının yaşandığı bir bölgede büyük ve maliyetli bir askerî güç bulundurmanın gerekliliğini özel konuşmalarda sorguladığını aktardı. Haberde yer alan anlatımlara göre ordu, önleyici operasyonları öncelikle bölgede kalmayı sürdürmesini gerekçelendirmek için yapıyor.

Haaretz, konuşlandırılan asker sayısına ya da harekâtın mali yüküne ilişkin rakam vermedi. Gazete ayrıca, süren askerî varlığın ve operasyonların Suriyeli sivillerle her gün sürtüşme yarattığı, bunun da İsrail’in önlemeyi amaçladığını söylediği güvenlik risklerini artırabileceği uyarısında bulundu.

Arka plan

İsrail, 1967 Arap-İsrail savaşından beri Suriye’ye ait Golan Tepeleri’nin büyük bölümünü işgal altında tutuyor. Esad yönetiminin 8 Aralık 2024’te çökmesinin ardından İsrail güçleri, işgal altındaki toprakları Suriye’den ayıran askerden arındırılmış tampon bölgeye girdi ve Güney Suriye’de başka alanlara da ilerledi.

Bu konuşlanma, tampon bölgeyi kuran ve denetimini BM Ayrışmayı Gözlem Gücü’ne (UNDOF) veren 1974 tarihli İsrail-Suriye Kuvvetlerin Ayrılması Anlaşması bakımından soru işaretleri doğurdu. Şam yönetimi ekim ayında UNDOF ile koordinasyonun artırılmasını istemişti. Geçen hafta ise Katar resmî ajansı QNA, İsrail askerlerinin Kuneytra kırsalında bir genci gözaltına aldığını bildirmişti.

Neden önemli?

Haber, eleştirinin dışarıdan değil, bölgede bizzat görev yapmış İsrailli asker ve komutanlardan gelmesi bakımından dikkat çekiyor. Haaretz’e göre İsrail’in askerî kurumunun bir bölümünde, belirlenmiş bir diplomatik hedef olmadan Güney Suriye’de toprak tutmayı sürdürmenin kalıcı güvenlik sağlamak yerine yeni istikrarsızlık üretebileceği kaygısı var. Bu tartışma, İsrail’de yeni hükümetin kurulmasına ilişkin görüşmelerin sürdüğü bir dönemde, Suriye sınırındaki konuşlanmanın geleceğine dair soruları da gündeme taşıyor.

Kaynak: Middle East Monitor · Görsel: Benjamín Núñez González, CC BY-SA 4.0