Sudan’da Yardım Kuruluşlarından Altıncı İHA Uyarısı: Ekim’in İlk Üç Haftasında En Az 300 Sivil Öldü

Sudan’da çalışan uluslararası sivil toplum kuruluşlarını bir araya getiren Sudan INGO Forumu, insansız hava aracı (İHA) saldırılarındaki sert artışın ekim ayını 2026’nın siviller için en ölümcül dönemlerinden biri hâline getirdiğini açıkladı. Forum, ayın ilk üç haftasında en az 300 sivilin İHA saldırılarında öldüğünü bildirdi.

Açıklama, forumun İHA kullanımına ilişkin altıncı uyarısı oldu. Kuruluşlara göre son tırmanış tek başına bir olay değil, yükselen bir eğilimin parçası. Bu yıl Sudan’da belgelenen çatışma kaynaklı sivil ölümlerinin çoğu İHA saldırılarından kaynaklandı. Forum, ocak-mayıs döneminde en az 880 sivilin İHA saldırılarında öldüğünü, yılın ilk çeyreğinde belgelenen sivil ölümlerinin yaklaşık yüzde 80’inin bu saldırılara bağlı olduğunu aktardı.

Kuruluşlar, çok sayıda can kaybına yol açan tekil saldırıların arttığına dikkat çekti. 26 Ekim’de Güney Darfur’un Nyala kentinde bir pazara düzenlenen saldırıda bir günde 150’den fazla kişi öldü ya da yaralandı. 19 Ekim’de Abyei bölgesinde Amiet Pazarı ve Todach yakınlarındaki saldırıda da onlarca sivil öldü ya da yaralandı.

Hastaneler, pazarlar, elektrik santralleri

Foruma göre saldırılar en az 12 eyalette barınakları, su tesislerini, pazarları, ulaşım noktalarını, hastaneleri, elektrik santrallerini ve konutları vurdu: Kuzey, Güney ve Doğu Darfur; Kuzey, Güney ve Batı Kordofan; Mavi Nil, Gedaref, Sennar, Cezire, Beyaz Nil ve Hartum. Mavi Nil’deki Um Darfa hastanesine düzenlenen saldırıda en az bir Sudan Kızılayı gönüllüsü öldü, iki sağlık çalışanı yaralandı. El-Ubeyd’de yinelenen saldırıların ardından kentteki hastanelerin yalnızca yüzde 30’u çalışır durumda kaldı. Dilling-Kadugli yolunda Dünya Gıda Programı (WFP) adına gıda taşıyan iki kamyonun vurulduğu saldırıda bir sürücü hayatını kaybetti.

Açıklamada, Gedaref, Sennar, Cezire ve Beyaz Nil’de bir günde altı elektrik santralinin vurulduğu, Omdurman’daki El-Markhiyat trafo merkezine yönelik saldırının Hartum ve Cezire’nin geniş bölümünde elektriği kestiği belirtildi. Kuruluşlar, enerji şebekesine yönelik saldırıların soğutma gerektiren ilaç ve gıdaya, ayrıca temiz suya erişimi zorlaştırdığını vurguladı.

Forum, bu saldırıların uluslararası insancıl hukukun ve Sudan’da Sivillerin Korunmasına İlişkin Cidde Bildirgesi’ndeki taahhütlerin ihlali olduğunu belirtti. Taraflardan sivillere ve sivil altyapıya yönelik saldırıları derhal durdurmalarını, cephe hatlarının ötesine de uzanan engelsiz insani erişime izin vermelerini ve ekim-ocak hasat döneminde tarım arazilerine, su kaynaklarına, pazarlara ve yollara güvenli erişimi sağlamalarını istedi.

Arka plan

Abyei’deki Amiet pazarına düzenlenen saldırı, savaşı besleyen ticaret ağını da gündeme getirmişti. BM İnsan Hakları Konseyi ekim başında sivillere yönelik ayrım gözetmeyen İHA saldırılarını kınayan bir karar almıştı. WFP İcra Direktörü Luke J. Lindberg de bu hafta Sudan ziyaretinde çatışmaların sona ermesi çağrısı yaptı.

Neden önemli?

Forumun verileri, İHA’ların Sudan’daki savaşta sivil ölümlerinin başlıca nedeni hâline geldiğini gösteriyor. Saldırıların hasat mevsimine denk gelmesi, gıda güvenliğine ilişkin uyarıları daha da ağırlaştırıyor. Hastanelerin, yardım kamyonlarının ve elektrik şebekesinin vurulması yalnızca saldırı anındaki can kaybını değil, sonrasında sağlık, su ve gıdaya erişimi de etkiliyor. Kuruluşlar bu nedenle arabuluculuk yürüten ve taraflar üzerinde etkisi olan devletlerden en üst düzeyde diplomatik girişim bekliyor.

Kaynak: Sudan INGO Forumu (ReliefWeb) · Görsel: Leovdvxxx, CC BY-SA 4.0