ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın İran’la bir anlaşmaya artık ihtiyaç duymadığını söyledi. Trump, ABD’nin Tahran karşısında Hürmüz Boğazı’nın denetimi dahil önemli kozlara sahip olduğunu öne sürdü.
Trump perşembe günü Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “İran’la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çoktan geride kaldı” ifadesini kullandı. ABD’nin İran’a ait mali varlıkları ve stratejik su yolunun denetimini ele geçirdiğini savunan Trump, “Paraları bizde, yüz milyarlarca dolar; boğazları da bizde!” diye yazdı.
Trump’ın sözünü ettiği varlıkların niteliğine ve boğazdaki denetimin kapsamına ilişkin ayrıntı, aktarılan paylaşımda yer almıyor. Tahran’dan bu paylaşıma doğrudan bir yanıt da kaynakta aktarılmadı. İran tarafı ise son günlerde boğazın doğusundaki sularda kendi kurallarının geçerli olduğunu gösteren açıklamalar yapıyor; İran ordusu perşembe günü “yasak bölgeye” giren iki tankerin mayına çarptığını duyurmuştu.
Trump aynı paylaşımda iç siyasete de değindi. Başkan Yardımcısı JD Vance’e, Demokratların yönettiği eyalet ve kentlerdeki “büyük yolsuzluk ve suç” olarak nitelediği konuya “tüm dikkatini” vermesi talimatını verdiğini yazdı; Minnesota, Kaliforniya ve Illinois’i adlarıyla andı. Trump bu suçlamalara ilişkin ayrıntı ya da kanıt sunmadı.
Arka plan
ABD ile İsrail 28 Şubat’ta İran’a karşı savaş başlattı; Tahran bölge genelinde füze ve İHA saldırılarıyla karşılık verdi ve küresel enerji sevkiyatının ana güzergâhlarından Hürmüz Boğazı fiilen kapandı. Haziranda nihai barış anlaşmasının önünü açmak üzere bir mutabakat muhtırası imzalandı, ancak metin boğazdaki seyrüsefer dahil çeşitli anlaşmazlıklar nedeniyle çöktü. Eylül sonunda Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan Tahran’ın haziran mutabakatına dönmek istediğini söylemiş, Trump ise İran’ın boğazın yeniden açılmasını öngören teklifini reddetmişti. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de ekim başında savaşın askerî çözümü olmadığını belirtmişti. CENTCOM, yaz aylarından bu yana Körfez ülkelerinin boğaz üzerinden 1,5 milyar varil petrol ihracatına destek sağladığını açıklamıştı.
Neden önemli?
Trump’ın sözleri, haziran mutabakatının çöküşünden sonra Washington’ın müzakere masasına dönme niyetinde olmadığının açık bir ifadesi. Tahran eylülden beri mutabakata dönüş ve yeni Hürmüz planı gibi önerilerle diplomasi kapısını açık tuttuğunu söylüyor; ABD Başkanı ise elindeki kozların anlaşmayı gereksiz kıldığını savunuyor. Boğazın kimin denetiminde olduğu sorusu sahada da tartışmalı: İran mayın ve “yasak bölge” açıklamaları yaparken ABD petrol sevkiyatını koruduğunu söylüyor. Bu tablo, enerji piyasaları ve Körfez ülkeleri için belirsizliğin süreceği, askerî olayların ise diplomatik bir çerçeve olmadan yaşanacağı anlamına geliyor.
Kaynak: Middle East Monitor · Görsel: The White House, Public domain
İlk yorum yapan siz olun